Tu cuerpo,
bien lo sé, es como un poema aprendido de memoria
que olvido de continuo.
Yannis Ritsos
Fedra. Traducción de Selma Ancira. Acantilado, 2007 (1ª ed. original, Φαίδρα, 1978)
(...) Το κορμί σου
καλά το ξέρω, σαν ποίημα αποστηθισμένο
που διαρκώς το ξεχνώ (...)
Γιάννης Ρίτσος
Teatro antiguo
A mediodía, cuando se encontró en el centro del antiguo teatro,
aquel joven griego, seguro de sí mismo,
tan hermoso como sus antepasados,
lanzó un grito (pero no de admiración; admiración
no sintió en absoluto, y si la hubiera sentido,
no la demostraría de seguro); simplemente, un grito,
puede que de la alegría indomable de su juventud,
o para probar la resonancia del lugar. Enfrente,
de lo alto de los acantilados, el eco contestó
- el eco griego que ni imita ni repite,
sino que sencillamente continúa, desde altura incalculable,
el eterno clamor del ditirambo. -
Yannis Ritsos
(Traductor: Juan Ruiz de Torres, Festival de Poesía de Medellín)
Αρχαίο θέατρο
Όταν, κατά το μεσημέρι, βρέθηκε στο κέντρο του αρχαίου θεάτρου,
νέος Έλληνας αυτός, ανύποπτος, ωστόσο ωραίος όπως εκείνοι,
έβαλε μια κραυγή (όχι θαυμασμού· το θαυμασμό
δεν τον ένιωσε διόλου, κι αν τον ένιωθε
σίγουρα δε θα τον εκδήλωνε), μια απλή κραυγή
ίσως απ’ την αδάμαστη χαρά της νεότητάς του
ή για να δοκιμάσει την ηχητική του χώρου. Απέναντι,
πάνω απ’ τα κάθετα βουνά, η ηχώ αποκρίθηκε —
η ελληνική ηχώ που δε μιμείται ούτε επαναλαμβάνει
μα συνεχίζει απλώς σ’ ένα ύψος απροσμέτρητο
την αιώνια ιαχή του διθυράμβου.
Γιάννης Ρίτσος
MULTIDIMENSIONAL
Comió su pan. Bebió agua. El hierro
No lo comió. Lo puso al fuego; lo fundió;
Formó dos pájaros. Les puso por ojos
Los cuatro botones de su chaqueta. Los pájaros
Se posaron a los pies del auriga. Entonces
Notó de repente que no tenía manos. Sus manos
Se habían pegado al hierro.
Yannis Ritsos
Traduccion de Maite Jimenez Perez en Grand Tour - La mirada del auriga
ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟ
‘Εφαγε το ψωμί του. Ήπιε νερό. Το σίδερο
δεν τόφαγε· τόβαλε στη φωτιά· τόλιωσε·
έφτιαξε δυό πουλιά· τους έβαλε για μάτια
τα τέσσερα κουμπιά απ’ το σακκάκι του. Τα πουλιά
τ’ απόθεσε στα πόδια του Ηνίοχου. Τότε
πρόσεξε ξάφνου πως δεν είχε χέρια. Τα χέρια του
είχαν κολλήσει στο σίδερο.
Γιάννης Ρίτσος, Πάροδος
(Σάμος, 21.XII.71)
Una vez, por coincidencia, encuentran las palabras
Su otro significado.
Yannis Ritsos
Κάποτε, από μια σύμπτωση, βρίσκουν οι λέξεις
Το άλλο νόημά τους .
Γιάννης Ρίτσος
SU LÁMPARA AL AMANECER
Y bien, buenas tardes; los dos otra vez, frente a frente,
su lámpara y él, –la quiere, a pesar de que parece
indiferente y vanidoso; y no sólo
porque le presta sus servicios, sino más y especialmente
porque requiere sus cuidados: – sutil supervivencia
de antiguos candiles griegos, reúne en torno a sí
recuerdos y sensibles insectos nocturnos, suaviza
las arrugas de los viejos, amplía las frentes,
aumenta las sombras de los cuerpos de los efebos, cubre
con un suave brillo la blancura de las páginas vacías
o el púrpura oculto de los poemas; y cuando,
hacia el amanecer, su luz palidece y se mezcla
con la rosa del día, con los primeros sonidos
de las persianas de las tiendas, las carretillas, los fruteros,
es una imagen palpable de su propia vigilia, e incluso
un puente de vidrio que va desde sus gafas
hasta el cristal de la lámpara, y desde ahí hasta los vidrios
de la ventana, al exterior y más aún —
un puente de vidrio que lo sostiene por encima de su ciudad,
dentro de su ciudad, su Alejandría, uniendo,
ahora por su propia voluntad, la noche y la mañana.
Yannis Ritsos
Traducción de Juan José Tejero en su blog Romiosyne (junio 2016)
Η ΛΑΜΠΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΛΥΚΑΥΓΕΣ
Καλησπέρα, λοιπόν· οι δυο τους πάλι, ενώπιος ενωπίω,
η λάμπα του κι αυτός, – την αγαπάει, κι ας φαίνεται
αδιάφορος κι αυτάρεσκος· κι όχι μονάχα
γιατί τον εξυπηρετεί, μα πιότερο, και ιδίως,
γιατί αξιώνει τις φροντίδες του· – λεπτή επιβίωση
αρχαίων ελληνικών λυχνιών, μαζεύει γύρω της
μνήμες κι ευαίσθητα έντομα της νύχτας, απαλείφει
ρυτίδες των γερόντων, μεγεθύνει τα μέτωπα,
μεγαλύνει τις σκιές εφηβικών σωμάτων, επιστρώνει
μ’ ένα μειλίχιο φέγγος τη λευκότητα κενών σελίδων
ή το κρυμμένο πορφυρό των ποιημάτων· κι όταν,
κατά το λυκαυγές, το φως της ωχριάζει και ταυτίζεται
με το τριανταφυλλί της μέρας, με τους πρώτους θορύβους
απ’ τα ρουλά των μαγαζιών, τα χειραμάξια, τους οπωροπώλες,
είναι μια εικόνα απτή της ίδιας του αγρυπνίας, κι ακόμη
μια γυάλινη γέφυρα, που πάει απ’ τα γυαλιά του
ώς το γυαλί της λάμπας, κι από κει στα τζάμια
του παραθύρου, ώς έξω, όλο πιο πέρα –
γυάλινη γέφυρα που τον κρατεί πάνω απ’ την πολιτεία,
μέσα στην πολιτεία, στην Αλεξάνδρειά του, ενώνοντας,
με τη δική του τώρα βούληση, τη νύχτα και τη μέρα.
Γιάννης Ρίτσος
Alguna vez, por coincidencia, encuentran las palabras
Su otro significado.
Yannis Ritsos
Κάποτε, από μια σύμπτωση, βρίσκουν οι λέξεις
Το άλλο νόημά τους .
Γιάννης Ρίτσος
(Traducción de PLC)
Exhortación
Dijo: Creo en la poesía, en el amor, en la muerte,
por eso exactamente creo en la inmortalidad. Escribo un verso,
escribo el mundo existo existe el mundo.
De la punta de mi dedo pequeño corre un río.
El cielo es siete veces azul. Esta claridad
es otra vez la primera verdad, mi último deseo.
Yannis Ritsos
(Traducción: Miguel Ángel Chiovetta)
Υποθήκη
Είπε: Πιστεύω στην ποίηση, στον έρωτα, στο θάνατο,
γι' αυτό ακριβώς πιστεύω στην αθανασία. Γράφω ένα στίχο,
γράφω τον κόσμο' υπάρχω' υπάρχει ο κόσμος.
Από την άκρη του μικρού δαχτύλου μου ρέει ένα ποτάμι.
Ο ουρανός είναι εφτά φορές γαλάζιος. Τούτη η καθαρότητα
είναι και πάλι η πρώτη αλήθεια, η τελευταία μου θέληση.
Γιάννης Ρίτσος
31. ΙΙΙ. 69
LA SINFONÍA DE LA PRIMAVERA
Extendemos las manos al sol
y cantamos
La luz gorjea
en las venas de la hierba y de la piedra
Ninguna sirena canta
Nadie emigra
Caluroso mediodía dorado
Estación del Infinito
-nuestro corazón...
Alegría, alegría. No nos importa qué dejará
nuestro beso en el tiempo y en el canto
Valía la pena vivir para encontrarnos
Valía la pena vivir para encontrarnos
Yannis Ritsos
(Traducción: Miguel Ángel Chiovetta)
Η εαρινή συμφωνία
Απλώνουμε τα χέρια στον ήλιο
και τραγουδάμε
Το φως κελαηδάει
στις φλέβες του χόρτου και της πέτρας.
Καμία σειρήνα δε σφυρίζει
Κανένας δεν αποδημεί
Ζεστή χρυσή μεσημβρία
Σταθμός του Απείρου
-η καρδιά μας...
Χαρά, χαρά. Δεν μας νοιάζει τι θ' αφήσει
το φιλί μας μες στο χρόνο και στο τραγούδι.
Άξιζε να υπάρξουμε για να συναντηθούμε.
Άξιζε να υπάρξουμε για να συναντηθούμε.
Γιάννης Ρίτσος
EL ÚLTIMO VERANO
Colores de despedida de los atardeceres. Hora de que prepares
las tres maletas – los libros, los papeles, las camisas –
y no olvides aquel vestido rosa que tanto te iba
pese a que en invierno no te lo pondrás. Yo,
los pocos días que aún nos quedan, volveré a mirar
los versos que he escrito en julio y agosto
aunque me temo que nada he añadido, más bien
he suprimido muchas cosas, mientras en ellos asoma
la oscura sospecha de que este verano
con sus cigarras, sus árboles, su mar,
con los silbidos de sus barcos en los gloriosos crepúsculos,
con sus paseos en bote a la luz de la luna bajo los balconcillos
y con su falsa piedad, será el último.
Karlóvasi, 3-09-1989
Yannis Ritsos
(ómnibus, n. 50)
Το τελευταίο καλοκαίρι
Αποχαιρετιστήρια χρώματα των δειλινών. Καιρός να
ετοιμάσεις
τις τρεις βαλίτσες — τα βιβλία, τα χαρτιά, τα πουκάμισα —
και μην ξεχάσεις εκείνο το ρόδινο φόρεμα που τόσο σου
πήγαινε
παρ’ ότι το χειμώνα δε θα το φορέσεις. Εγώ,
τις λίγες μέρες που μας μένουν ακόμη, θα ξανακοιτάξω
τους στίχους που έγραψα Ιούλιο κι Αύγουστο
αν και φοβάμαι πως τίποτα δεν πρόσθεσα, μάλλον
πως έχω αφαιρέσει πολλά, καθώς ανάμεσα τους
διαφαίνεται
η σκοτεινή υποψία πως αυτό το καλοκαίρι
με τα τζιτζίκια του, τα δέντρα του, τη θάλασσά του,
με τα σφυρίγματα των πλοίων του στα ένδοξα
λιογέρματα,
με τις βαρκάδες του στο φεγγαρόφωτο κάτω απ’ τα
μπαλκονάκια
και με την υποκριτική ευσπλαχνία του, θα ‘ναι το
τελευταίο.
Γιάννης Ρίτσος
Καρλόβασι, 3.IX.89
Ο Ρίτσος πέθανε το Νοέμβριο του 1990. Το καλοκαίρι στο οποίο αναφέρεται είναι το προτελευταίο του εντέλει. Το ποίημα ανήκει στη συλλογή «Σφυρίγματα πλοίων» και πιθανότατα είναι το τελευταίο που έχει γράψει
LA SUBIDA
Estuvo largo tiempo en el ajeno huerto, y sólo pensaba
en subir a escondidas a la higuera desnuda, para mirar
desde lo alto al mundo, como si fuera una hoja
o un pájaro; pero siempre pasaba alguien
y siempre lo dejaba para luego.
Una tarde,
miró en derredor suyo –todo desierto–, trepó
a la rama más alta; entonces se oyeron
voces de entre las matas: "¿Qué haces, allí arriba?"
–grandes voces–, y contestó: "Un higo,
quedaba un higo". La rama se quebró.
Lo levantaron. Tenía la mano derecha agarrotada.
Cuando abrieron sus dedos, no había nada dentro.
Yannis Ritsos
(Traducción de Juan Ruiz de Torres)